Yaşam
Teknoloji
Seyahat
Sağlık
Moda ve Güzellik
Faydalı Bilgiler
Kültür ve Sanat
Eğitim
Doğa ve Hayvanlar
Kayaçlardan kopan küçük kütleye taş denir.
Kayaç, bir veya birden fazla mineralin bir araya gelmesiyle oluşan mineral topluluğudur. Kayaçlar, oluşumları sırasındaki doğal ortamı yansıtan belgeler olarak kabul edilir ve yer kabuğunun jeolojik gelişimini izler. Üç ana kayaç türü vardır:. Magmatik (Püskürük) Kayaçlar: Magma veya lavın soğumasıyla oluşur.. Tortul Kayaçlar: Kayaların parçalanması ve bu parçaların birikmesiyle meydana gelir.. Başkalaşım (Metamorfik) Kayaçlar: Yüksek sıcaklık ve basınç altında diğer kayaçların değişime uğramasıyla oluşur.
Kayaçların özelliklerinden 10 tanesi:. Kristal yapı: Çoğu kayaç, kristallerden oluşur.. Tabakalanma yok: Tabakalı bir yapıları yoktur.. Kütleler halinde olma: Kütleler halinde bulunurlar.. Fosil içermeme: İçlerinde fosil bulunmaz.. Asitten etkilenmeme: Asitten etkilenmezler.. Yarı kristalli olma: Dış püskürük kayaçlar, tam kristalleşme olmadığı için yarı kristallidir.. Şekilsiz olma: Şekilsiz olabilirler, az sayıda büyük kristal bulunabilir.. Camsı yapı: Hava ile temas sonucu hızlı soğuduklarından camsı bir yapı gösterebilirler.. Tabakalı yapı: Fiziksel tortul kayaçlar, taneli ve tabakalı bir yapıya sahiptir.. Kimyasal bileşim: Kimyasal tortul kayaçlar, suda eriyebilen kayaçların çökelmesiyle oluşur.
Kayaç parçalanması ile oluşan toprak türü, regolit olarak adlandırılır. Kayaçların toprağa dönüşmesi ise fiziksel ve kimyasal ayrışma süreçlerinin birleşimiyle gerçekleşir. Toprak oluşumunu etkileyen beş ana faktör şunlardır:. Kayaç (ana madde).. İklim.. Topoğrafya.. Organizmalar.. Zaman. Bu faktörlerden herhangi birinin eksikliği, toprak oluşumunun gerçekleşmemesine neden olur.
Kayaçların parçalanmasıyla oluşmuş kütleler sırasıyla şöyledir: kayaçlar parçalanarak kayaları oluşturur; kayalar parçalanarak taşları oluşturur; taşlar parçalanarak çakılları oluşturur; çakılların en küçük haline kum denir.
Kayaç sınıflandırma tablosu, kayaçların oluşum şekillerine göre üç ana gruba ayrıldığını gösterir:. Magmatik (Püskürük) Kayaçlar: Yer içinde veya yeryüzünde magmanın soğuyarak katılaşmasıyla oluşur.. Tortul Kayaçlar: Akarsular, buzullar, rüzgarlar gibi dış etkenlerle aşındırılan kayaların kırıntılarının birikmesiyle oluşur.. Başkalaşım (Metamorfik) Kayaçlar: Magmatik ve tortul kayaçların yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğramasıyla oluşur. Bu sınıflandırma, kayaçların mineral yapıları, kimyasal bileşenleri ve dokularına göre daha ayrıntılı alt dallara da ayrılır.
Kayaçları parçalayan etkenler fiziksel ve kimyasal olarak ikiye ayrılır. Fiziksel etkenler: Sıcaklık değişimleri: Gün içinde meydana gelen sıcaklık farkları, kayaçların genleşmesine ve büzülmesine neden olarak çatlamalarına yol açar. Donma ve çözülme: Su, kayaç çatlaklarına girip donduğunda genişler ve kayaçları parçalar. Rüzgar ve su erozyonu: Rüzgar ve su, kayaç yüzeylerini aşındırarak küçük parçaların kopmasına neden olur. Kimyasal etkenler: Oksidasyon: Oksijenle temas eden mineraller oksidasyona uğrayarak zayıflar ve parçalanır. Hidroliz: Su, kayaçların kimyasal yapısını değiştirerek parçalanmaya neden olur. Asit yağmurları: Asit içeren yağmurlar, kayaçların kimyasal yapısını bozarak çürümelerine sebep olur. Ayrıca, bitki kökleri ve mikroorganizma aktivitesi de kayaçların parçalanmasına katkıda bulunabilir.
Kayaçların ufalanma ve parçalanma sonucu dönüştüğü kayaçlar, tortul kayaçlar ve toprak olarak adlandırılır. Tortul kayaçlar, dış kuvvetlerin etkisiyle parçalanan kayaçların kum gibi küçük parçalar halinde veya suda çözünmüş halde taşınan maddelerin birikip sertleşmesiyle oluşur. Toprak ise, yer kabuğunu oluşturan kayaçların ayrışması ve ufalanması ile oluşmuş; içinde çeşitli mineraller, canlı organizmalar, organik maddeler, hava ve su bulunan yeryüzü örtüsüdür.
Eğitim
Mikro ve mikroorganizma arasındaki fark nedir?
Metinde çıkarım yapmak ne demek?
MSÜ her ilde yapılıyor mu?
Elektrik alan nedir?
ELS dergileri cevap anahtarları nerede?
Gece gökyüzünde en parlak yıldız neden Sirius?
Haliç üniversitesi özel mi devlet mi?
Makale okumak ne işe yarar?
Kelvin ve Celsius arasındaki fark nedir?
Genel Matematik Mustafa Balcı PDF nasıl indirilir?
mcg ve mg arasındaki fark nedir?
Konferans nedir ve özellikleri nelerdir?
Duplikasyon neden olur?
Gök gürültüsü nasıl oluşur?
Haliç ve fiyort tipi kıyılar nerede görülür?
Hitabet sanatı kaça ayrılır?
Fahrenheit'ı Celsius'a çevirme formülü nedir?
Frekans ve dalga boyu nasıl hesaplanır?
HNO 3 güçlü asit mi?
Explarasyon nedir?
Kaymakamlık sınavında hangi konular var?
Kaldırma kuvvetini etkileyen faktörler nelerdir?
En büyük negatif tam sayı ile en küçük iki basamaklı doğal sayı arasındaki ..
Medulla ve pons arasındaki fark nedir?
Güneş yılı takvimini ilk kim buldu?
Elektromotor kuvvet ve potansiyel fark arasındaki fark nedir?
Kampüs bilgi sistemi nedir?
Mesleki eğitim merkezi ve çıraklık eğitimi aynı şey mi?
Eylül ayı hangi takvime göre?
KYK yurtlarında kaç kişilik odalar var?
E'nin integrali nedir?
Düşey atış serbest düşme soruları nasıl çözülür?
Ekstensiyon ve fleksiyon farkı nedir?
Merceklerde eğrilik yarıçapının odak uzaklığına etkisi nedir?
MT programı kaç yıl sürer?
Konum ve hız formülü nedir?
Gutenberg neyi icat etti?
Kemik zarı ne işe yarar?
Frontal eksende yapılan hareketler nelerdir?
Kuark-gluon plazması nedir?