Patrimonyal , Latince kökenli bir terim olup, genellikle "ata mirası" veya "babadan kalan" anlamında kullanılır. Sosyoloji ve ekonomi gibi alanlarda daha spesifik bir anlam taşır ve özellikle patrimonyal yönetim biçimlerini tanımlamak için kullanılır.
Patrimonyal yönetim , liderin otoritesini ailevi ya da geleneksel bağlardan aldığı bir yönetim biçimidir. Bu tür yönetimlerde devlet işleri, liderin özel mülkü gibi yönetilir ve genellikle aile üyeleri ya da yakın çevresi aracılığıyla idare edilir. Bu sistem, genellikle feodal toplumlarda veya geleneksel monarşilerde görülür.
Patrimonyal yönetimlerin bazı özellikleri:
Patrimonyalizm, iktidarın geleneklere uygun olarak elde edilip kullanıldığı, merkezi otoritenin paternalist bir rol üstlendiği ve mülkiyetin egemen gücün kişiliğiyle temsil edildiği merkeziyetçi-bürokratik bir toplumsal-siyasal örgütlenme modelidir. Monarşi ise, tüm iktidar gücünün tek kişinin tekelinde toplanmış olduğu bir yönetim biçimidir. Patrimonyalizm ve monarşi kavramları arasındaki ilişki, patrimonyalizmin tipik örneklerinden birinin Osmanlı Devleti olması ve bu yönetim biçiminin, hanedan üyesinin (sultanın) kişisel ve keyfi olan siyasal baskısını esas almasıdır.
Osmanlı İmparatorluğu, patrimonyal devlet özelliklerine sahipti. Patrimonyal devlet, devletin tüm kaynaklarının, güçlerinin ve imtiyazlarının, yönetici sınıfın kişisel mülkiyeti olarak ele alındığı bir yönetim şeklidir.
Patrimonyalizm, geleneksel toplumlara özgü bir yönetim tarzıdır. Bürokrasi ise bir toplumda genel kurallar ve işleyiş ilkelerine göre çalışan bir sistemdir. Weber'e göre patrimonyal bürokrasiler istikrarsızdır.
SON YAZILAR
